22 lipca - 6 sierpnia 2024 r. - lasy zakrzewsko-palędzkie
Lasy zakrzewsko-palędzkie (województwo wielkopolskie, gmina Dopiewo)
Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził drugi etap badań w lasach zakrzewsko-palędzkich, w gminie Dopiewo, w powiecie poznańskim.
Celem podjętych prac jest odnalezienie mogił ofiar zbrodni niemieckich z lat 1939-1942, dokonanych przez funkcjonariuszy Einsatzgruppe VI oraz poznańskiego Gestapo. Ofiary, w większości więźniów Fortu VII w Poznaniu, przewożono do lasów, gdzie po rozstrzelaniu ich ciała zakopywano w miejscach egzekucji w masowych grobach. Następnie mogiły starano się zamaskować m.in. poprzez nasadzanie krzewów i drzew. Szacuje się, głównie na podstawie prowadzonych przez Polaków obserwacji transportów więźniów, że w lasach zamordowano co najmniej 4,5 tys. osób - przedstawicieli polskich elit, takich jak: urzędnicy, prawnicy, nauczyciele, duchowni, ludzie nauki, powstańcy wielkopolscy.
W 1944 r. w ramach Akcji 1005, Niemcy rozkopali groby i spalili ciała ofiar. Według powojennych zeznań kilku świadków, wówczas nie zniszczono wszystkich mogił.
Po zakończeniu wojny na terenie lasów zakrzewsko-palędzkich przeprowadzono prace ekshumacyjne, lecz ich dokumentacja nie została dotychczas odnaleziona. Zachowane są natomiast kwestionariusze, sporządzone jesienią 1945 r. przez wójta Dopiewa dla sędziego grodzkiego oraz protokół z lustracji grobów sporządzony przez sędziego grodzkiego. Wymienia się w nich 18-20 grobów masowych zlokalizowanych w czterech oddziałach leśnych.
Pierwsze śledztwo, którym objęto zbrodnie niemieckie w lasach zakrzewskich prowadził w 1945 r. Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa w Poznaniu. W 1968 r. śledztwo wszczęła Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Poznaniu. Oba postępowania nie doprowadziły jednak do pociągnięcia sprawców zbrodni do odpowiedzialności.
Staraniem mieszkańców sąsiednich miejscowości, rodzin ofiar oraz władz upamiętniono ofiary zbrodni w trzech miejscach, które nazwano: Kwatera Duchownych, Kwatera Studentów oraz Kwatera Siedmiu Grobów. Dopiero kilkadziesiąt lat później powstało symboliczne upamiętnienie ofiar zamordowanych w kolejnym, czwartym oddziale leśnym, które nazwano Kwaterą Zapomnianą.
Prowadzone przez IPN prace poszukiwawcze ukierunkowane są na odnalezienie mogił z zachowanymi szczątkami ofiar. Podczas tegorocznych prac archeologiczno-poszukiwawczych przebadano miejsca objęte uprzednio sondażem wykonanym magnetometrem. Badania przeprowadzono w pobliżu Kwatery Siedmiu Grobów oraz w sąsiedztwie oddziału leśnego z Kwaterą Zapomnianą. Przebadano około 80 arów terenu.
