Instytut Pamięci Narodowej Biuro Poszukiwań i Identyfikacji 20 kwietnia - 1 maja 2026 r. - Ukraina - Rok 2026

Ukraina (Ostrówki, Wola Ostrowiecka w powiecie lubomelskim)

Celem prac poszukiwawczych było odnalezienie miejsc pochówku ofiar Rzezi Wołyńskiej. W pierwszym tygodniu prac na terenie dawnej wsi Wola Ostrowiecka odkryto masowy grób. Mogiłę zlokalizowano w pierwszym dniu prac na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca. Została odsłonięta na niewielkiej głębokości, co pozwoliło w centralnej i skrajnych lokalizacjach jamy grobowej o powierzchni ok. 14 m2 ujawnić szczątki pięciu osób (w tym dziecka). Ich układ i lokalizacja pozwala przypuszczać, iż jest to zbiorowa mogiła wielu polskich mieszkańców wsi. Obok ludzkich szczątków znajdowały się liczne artefakty ze wsi zniszczonej podczas Rzezi Wołyńskiej.

W drugim tygodniu prac na terenie dawnej wsi Ostrówki, w pobliżu cmentarza odnaleziono grób ze szczątkami jednej osoby w częściowym układzie anatomicznym. W jamie grobowej na głębokości około 30 cm, ujawniono kości czaszki, żeber, miednicy oraz kości długie, które zostały częściowo naruszone. Lokalizację tę wskazał kilka lat temu leśnik, który natrafił na pojedynczą kość i powiadomił o tym pracownika IPN. Miejsce to oznaczono wówczas drewnianym krzyżem i wyznaczono do sprawdzenia podczas prac poszukiwawczych. Na podstawie relacji świadków można przypuszczać, że odnalezione szczątki należą do ofiary zbrodni popełnionej przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku. Na terenie dawnej wsi Ostrówki odkryto także grób zbiorowy przy fundamentach dawnej szkoły.

Łącznie w tym etapie prac odkryto dwie mogiły zbiorowe oraz jeden grób indywidualny.

Przeprowadzone działania charakteryzowały się wyjątkowo wysokim stopniem trudności. Zespół musiał operować na terenie dawnych wsi, które dziś fizycznie nie istnieją, a ich dawna zabudowa została całkowicie zatarta. Typowanie miejsc pochówku odbywało się na podstawie archiwalnych relacji świadków sprzed wielu lat, które ze względu na upływ dekad miały charakter jedynie przybliżony. Pełna eksploracja grobów i wydobycie wszystkich szczątków będzie możliwe dopiero po zakończeniu obecnie prowadzonych prac poszukiwawczych i otrzymaniu od władz ukraińskich zgody na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych.

Prace przeprowadził zespół IPN we współpracy z ukraińskimi archeologami i przedstawicielem Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przedsiębiorstwa „Wołyńskie Starożytności”, przy udziale Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Obecne odkrycia wpisują się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w etapach realizowanych w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono i godnie pochowano szczątki 674 osób.