22 - 30 października 2025 r. - Gdańsk
Gdańsk (województwo pomorskie)
Pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadzili prace sondażowe w parku im. Daniela Gralatha w Gdańsku, mające na celu zlokalizowanie masowej mogiły ofiar zbrodni niemieckich z czasów II wojny światowej, których zwłoki poddawano eksperymentom pseudomedycznym.
W kwietniu 1945 r. w dawnym laboratorium Instytutu Anatomii niemieckiej Akademii Medycznej w Gdańsku, kierowanym w latach 1940–1945 przez Rudolfa Spannera, odnaleziono zwłoki ok. 150 osób. Martwe ciała ludzkie znajdowały się w kadziach ze środkami konserwującymi. W związku z podejrzeniami, iż w laboratorium Spannera odbywały się eksperymenty pseudomedyczne, polegające na wyrabianiu mydła z tłuszczu ludzkiego, zostały zawiadomione władze miasta Gdańska. W maju 1945 r. komisje złożone z Sowietów oraz polskich przedstawicieli, m.in. Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, dokonały oględzin pomieszczeń laboratorium. Wśród członków polskiej komisji była pisarka Zofia Nałkowska, która na podstawie doświadczeń z Gdańska napisała opowiadanie o produkcji mydła z ludzi pt. „Rudolf Spanner” zawarte w tomiku „Medaliony”. Efektem prac komisji było dokonanie sekcji części zwłok, wykonanie dokumentacji fotograficznej oraz udokumentowanie działalności Instytutu Anatomii w okresie II wojny światowej.
W trakcie dalszych działań komisji ustalono m.in. na podstawie zeznań dawnych współpracowników Spannera, że zwłoki miały być przywożone do laboratorium z Okręgowego Zakładu Zdrowotno-Opiekuńczego w Kocborowie, z więzienia w Gdańsku, Elblągu, Królewcu i Poznaniu (w tym osób po egzekucjach, skazanych na karę śmierci przez zgilotynowanie) oraz z KL Stutthof. Ponadto do instytutu najprawdopodobniej przewiezione zostały zwłoki 30 Polaków oskarżonych o działalność konspiracyjną i rozstrzelanych przez Niemców 19 maja 1941 r. w Bydgoszczy.
W ramach przeprowadzonych przez IPN badań przebadano metodą odwiertów geodezyjnych obszar 10 arów (1000 m2). Wykonano łącznie 320 odwiertów, z których 135 zakwalifikowano jako zakłócone (wykryto ingerencję człowieka). Działania nie doprowadziły do odnalezienia miejsca pochówku.
