Komunikat w sprawie prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych w Cieszynie

W dniach od 6 do 13 maja 2026 r. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, we współpracy z Oddziałową Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Katowicach, prowadziło prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Katowickiej w Cieszynie.

Celem badań było odnalezienie szczątków ofiar komunizmu, żołnierzy Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, skazanych 15 czerwca 1946 r. przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach (na sesji wyjazdowej w Cieszynie) na karę śmierci i rozstrzelanych 2 sierpnia 1946 r. w cieszyńskim więzieniu: kpt. Edwarda Bąka ps. „Strzemię” (komendanta NZW na powiat cieszyński), Karola Bączka ps. „Karlik”, Jana Dziedzica ps. „Mściciel”, Władysława Grenia ps. „Sówka”, Emila Michnika oraz Jana Piaseckiego vel Stefana Wójcika ps. „Tygrys”.

W jednej z akcji NZW przeprowadzonej w październiku 1945 r. pod Pogórzem, której celem było przejęcie samochodu na potrzeby organizacji, zginęli wysoki oficer sowiecki i szofer, a drugi oficer został ranny. Skierowało to na cieszyńskie struktury Podziemia Niepodległościowego całą uwagę miejscowego UB i NKWD. Rozpracowanie przez agenturę i liczne aresztowania doprowadziły do rozbicia komendy i patroli partyzanckich tuż przed planowaną przez NZW większą akcją zbrojną na PUBP w Cieszynie.

Wytypowany przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN już wcześniej obszar sześciu więziennych mogił z 1946 r. nie był dotąd dostępny; na tym etapie udało się jednak przeprowadzić skuteczne prace w czterech takich miejscach. Pomimo bardzo trudnych warunków, odnaleziono szczątki ludzkie, które według wstępnej analizy antropologicznej mogą należeć do poszukiwanych ofiar. Podjęte szczątki zostały przekazane do dalszych badań w celu identyfikacji genetycznej. Podczas prac odkryto żeliwną stelę, potwierdzającą dawny numer grobu zapisany w księdze cmentarnej, a przy szczątkach jednej z poszukiwanych ofiar – guziki i medalik szkaplerzny.

Tekst i zdjęcia Adam Kondracki BPiI IPN