Kolejny etap prac poszukiwawczych na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie
W dniach 23-25 marca 2026 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN pod nadzorem prokuratora, w ramach postępowania prowadzonego przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Lublinie, przeprowadził kolejny etap prac poszukiwawczych na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie. Celem podjętych badań było odnalezienie miejsc pochówku osób straconych w 1945 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie, na mocy wyroków orzeczonych przez komunistyczne sądy wojskowe.
Podczas tego etapu prac przebadano dwie lokalizacje. W pierwszej z nich, którą stanowiła mogiła ziemna, odnaleziono szkielet spoczywający w układzie anatomicznym, należący do mężczyzny w wieko około 30 lat. Dodatkowo na tym samym poziomie ujawniono szczątki przekazane na cmentarz z zakładu anatomii. Typowanie miejsca umożliwiły m.in. informacje zawarte w karcie grobu, gdzie w pierwszym pokładzie odnotowano zapis „Zamek”, bez podania personaliów ofiary. Jest to jeden z niewielu przypadków, gdy w dokumentacji cmentarnej zawarto informacje o tajnym pochówku więziennym.
Drugi z eksplorowanych grobów miał charakter murowany. W pierwszej warstwie natrafiono na zsyp kostny, pochodzący najprawdopodobniej także z zakładu anatomii. Poniżej ujawniono dwa szkielety zachowane w układzie anatomicznym. Zalegały one bezpośrednio na sobie. Według wstępnych oględzin należały do mężczyzn, których przedział wiekowy określono na 20-30 lat. Przy szczątkach ujawniono pojedyncze guziki metalowe.
Z uwagi na stan zachowania szkieletów, na tym etapie badań nie stwierdzono charakterystycznych urazów dla ofiar egzekucji. Jednakże kontekst historyczny, archeologiczny i wstępna ocena antropologiczna (zapisy w dokumentacji cmentarnej, lokalizacja pochówków, liczba odnalezionych osób, wiek) wskazują, że ujawnione szczątki należą najprawdopodobniej do więźniów Zamku Lubelskiego.
Szczątki kostne przewieziono do Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej UM w Lublinie, gdzie zostaną poddane szczegółowym badaniom medycznym oraz próbie identyfikacji genetycznej.
Artur Piekarz, OBPiI IPN w Lublinie
Fot. Łukasz Pasztaleniec, Artur Piekarz, OBPiI IPN w Lublinie
