Prelekcja Jolanty Mikołajczyk pt. „Palmiry w świetle badań archeologicznych”
8 października 2025 r. w ramach „Dni Pamięci Pawiaka”, w Muzeum Więzienia Pawiak w Warszawie odbyła się prelekcja Jolanty Mikołajczyk zatytułowana „Palmiry w świetle badań archeologicznych”.
Jolanta Mikołajczyk, archeolog z Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej, prowadzi poszukiwania nieznanych miejsc pochówku ofiar egzekucji niemieckich dokonywanych w latach 1939-1941 w Palmirach, na obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego.
Głównym tematem prezentacji były zbrodnie niemieckie w Palmirach. Autorka przedstawiła ich historię oraz omówiła prace ekshumacyjne prowadzone przez Polski Czerwony Krzyż w latach 1945-1946 i 1949, które doprowadziły do odkrycia 1734 ofiar. Następnie zaprezentowała wyniki najnowszych prac archeologicznych prowadzonych przez BPiI IPN w latach 2023-2025. Wyjaśniła, jak analizy porównawcze fotografii lotniczych stały się podstawą do podjęcia tych działań oraz jakie rezultaty przyniosły jej analizy historyczne, dotyczące głównie typowania ofiar NN z cmentarza palmirskiego i odkrywania nieznanych dotąd danych.
Podczas trzech etapów prac BPiI IPN natrafiono na pojedynczą mogiłę i dwie jamy poekshumacyjne. Efektem tych działań było wydobycie luźnych szczątków ludzkich oraz fragmentów szkieletów zachowanych w układzie anatomicznym. Odkryto także liczne przedmioty osobiste należące do ofiar. Zabezpieczone artefakty to zarówno przedmioty codziennego użytku - grzebienie, okulary, szczoteczki do zębów, skórzana torebka, portmonetka, obuwie oraz fragmenty ubioru – jak i cenne pamiątki osobiste, w tym obrączki oraz monety.
Materialnym świadectwem zbrodni są liczne niemieckie łuski z karabinów i broni krótkiej oraz pociski noszące ślady odkształcenia, które odnaleziono wewnątrz mogił. Znaleziska te potwierdzają historyczne relacje dotyczące przebiegu egzekucji.
W swoim wystąpieniu Pani Jolanta przybliżyła specyfikę prac poszukiwawczych prowadzonych przez specjalistów z BPiI IPN, których głównym celem jest przywracanie tożsamości ofiarom represji totalitarnych.
