Wilno: uroczystości pogrzebowe śp. Edwarda Borkowskiego oraz pięciu żołnierzy Armii Krajowej z oddziału Sergiusza Zyndrama-Kościałkowskiego ps. Fakir
23 września 2025 roku w Wilnie odbyła się uroczystość pogrzebowa śp. Edwarda Borkowskiego oraz pięciu żołnierzy Armii Krajowej z oddziału Sergiusza Zyndrama-Kościałkowskiego ps. Fakir, odnalezionych w wyniku prac Instytutu Pamięci Narodowej. W ceremonii wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa IPN.
– "Polska po Was powróciła, odnalazła Wasze szczątki, ułożyła do trumny, okryła biało-czerwoną flagą i odprowadziła na miejsce Waszego wiecznego spoczynku" – powiedział podczas uroczystości dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
4 lutego 1945 roku pod Raubiszkami (gmina Maguny, rejon święciański) oddział Samoobrony Wileńskiej AK pod dowództwem „Fakira” stoczył walkę z patrolami NKWD. Dowódca został ciężko ranny i mimo natychmiastowej ewakuacji po kilku godzinach zmarł. Jego ciało pochowano nad Jeziorem Dubińskim, na wzgórzu w pobliżu leśniczówki Błużniany. Poległych żołnierzy mieszkańcy wsi, na polecenie Sowietów, złożyli w prowizorycznej ziemiance. Ciało „Fakira” wkrótce ekshumowano i pochowano na Rossie, natomiast jego żołnierze pozostali w nieznanym miejscu, które z czasem uległo zatarciu.
Prace poszukiwawcze prowadzone przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN trwały trzy lata – od 2018 roku. Jesienią 2020 roku, po przebadaniu ponad trzech tysięcy metrów kwadratowych terenu – przy wsparciu wolontariuszy ze Stowarzyszenia Odra-Niemen oraz wileńskiej młodzieży – odnaleziono mogiłę. Spoczywało w niej sześciu żołnierzy, przy których odkryto elementy wyposażenia wojskowego i przedmioty osobiste, m.in. polskie guziki wojskowe.
– "80 lat od tych tragicznych wydarzeń spoczną w szczególnym miejscu – obok grobów żołnierzy Wojska Polskiego z lat 1919–1920, obok żołnierzy Armii Krajowej z operacji „Ostra Brama”, obok swojego dowódcy, w tym samym rzędzie, tuż obok jego grobu. Kolejny wileński, rozbity przed laty oddział, staje wspólnie w szeregu. Dzięki badaniom genetycznym znamy już tożsamość jednego z nich – śp. Edwarda Borkowskiego. Wierzymy, że przed nami są dni, kiedy będziemy mogli przywrócić tożsamość wszystkim pozostałym pięciu żołnierzom Armii Krajowej i przyjdzie taki czas, gdy będziemy mogli zawołać ich z imienia i nazwiska – po polsku".
– podkreślił w swoim przemówieniu zastępca prezesa IPN, dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
W uroczystościach wzięła udział rodzina śp. Edwarda Borkowskiego, przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwo, żołnierze Wojska Polskiego oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Wilna. Obecni byli również przedstawiciele władz państwowych i dyplomatycznych: Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bożena Żelazowska, Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej na Litwie Grzegorz Marek Poznański, Doradca Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Jan Józef Kasprzyk, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL Adrianna Garnik, zastępca dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN Anna Szeląg oraz Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie Dariusz Wiśniewski.
Ceremonia została zorganizowana przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy z Ambasadą RP w Wilnie.
