Poszukiwania
nieznanych miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego 1944–1956

Odnalezieni

Aktualnie znajdujesz się na: /

Feliks Selmanowicz

Feliks Selmanowicz „Zagończyk” (*6 VI 1904 Wilno †28 VIII 1946 Gdańsk)
 
We wrześniu 1918 r. miał dopiero 14 lat, ale Ojczyzna była w potrzebie, więc uciekł z domu i wstąpił do Samoobrony Wileńskiej, by bronić Polski przed bolszewikami. Nastolatek zasłużył na pochwałę legendarnego dowódcy Samoobrony Wileńskiej Jerzego Dąmbrowskiego „Łupaszki” (zamordowanego w 1940 przez NKWD), po którym Zygmunt Szendzielarz przejmie w roku 1943 pseudonim. „Zagończyk” zaczynał służbę dla Polski pod komendą pierwszego „Łupaszki”, kończył pod komendą drugiego „Łupaszki”! Obydwaj wybitni dowódcy polowi mieli o nim jak najlepsze zdanie.
 
Od kwietnia 1919 żołnierz I Batalionu Strzelców Nadniemeńskich. Po rozgromieniu bolszewików służył w Milicji Ludowej Pasa Neutralnego jako naczelnik II rejonu IV Okręgu Trockiego. Ranny podczas potyczki z Litwinami. Próbował życia w cywilu: jako urzędnik pocztowy, jako gospodarz na wsi. Bez większego powodzenia. Był przede wszystkim żołnierzem i w tym rzemiośle był niezrównany. Prawdopodobnie współpracował z Oddziałem II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.
 
Ożenił się, miał syna, o którym myślał i do którego pisał przed śmiercią.
 
W sierpniu 1939 r. zmobilizowany w stopniu sierżanta do batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza „Troki”. Internowany przez Litwinów, zbiegł z obozu i rozpoczął działalność wywiadowczą w siatce wileńskiej Polskiego Państwa Podziemnego (SZP-ZWZ). Aresztowany przez NKWD, uciekł z transportu śmierci i kontynuował działalność wywiadowczą! Od 1944 r. służył w 3 Wileńskiej Brygadzie AK por. Gracjana Fróga „Szczerbca” (zamordowanego po wojnie przez komunistów), potem w 5 Brygadzie mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” (zamordowanego po wojnie przez komunistów), jakiś czas także w 4 Brygadzie „Narocz”. Internowany przez sowietów w obozie w Miednikach Królewskich pod Wilnem, wywieziony do Kaługi. W kwietniu 1945 r. uciekł stamtąd i przedostał się do Polski lubelskiej. Od stycznia 1946 r. w odtworzonej na Podlasiu i Pomorzu 5 Brygadzie „Łupaszki”. Dowódca patrolu dywersyjnego, specjalista od akcji ekspriopriacyjnych, wybitny… zagończyk!
 
Zatrzymany przez UB 8 lipca 1946 r. w Sopocie, w trakcie aresztowania zastrzelił trzech ubeków i omal nie uciekł. Skazany na karę śmierci. Podjął próbę ucieczki z więzienia, która omal nie zakończyła się powodzeniem. Przez kilka godzin ubecy na terenie więzienia gdańskiego nie wiedzieli, gdzie jest „Zagończyk”!
 
Skazany na śmierć przez „sąd” wojska „ludowego” (WSR Gdańsk) i zamordowany rankiem 28 sierpnia 1946 r., razem z Danutą Siedzikówną „Inką”, w pawilonie śmierci poniemieckiego więzienia przy Kurkowej w Gdańsku. W latach 90. Sąd Wojewódzki w Gdańsku unieważnił wyrok śmierci na „Zagończyka” uznając, że został on wydany „z powodu działalności Feliksa Selmanowicza na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego”.
 
Nastoletni bohater wojny z bolszewikami. Uciekinier z litewskiej i sowieckiej niewoli. Życie oddał Polsce. W pożegnalnym liście do syna, napisanym rankiem 28 sierpnia 1946, godzinę przed śmiercią, napisał: „Odchodzę w zaświaty. To, co pozostawiam na tym świecie najdroższego, to Polskę i Ciebie…”.
 
Piotr Szubarczyk

Doczesne szczątki „Zagończyka” zostały odnalezione przez zespół prof. Krzysztofa Szwagrzyka 12 września 2014 pod płytami chodnika na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. 9 czerwca 2016 roku, podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim, Instytut Pamięci Narodowej ogłosił, że ustalono tożsamość Feliksa Selmanowicza. Notę potwierdzającą identyfikację „Zagończyka” odebrała jego wnuczka Barbara Budzińska.

28 sierpnia 2016 r. odbył się państwowy pogrzeb Danuty Siedzikówny ps. "Inka", sanitariuszki 5 Wileńskiej Brygady AK oraz ś.p. Feliksa Selmanowicza ps. "Zagończyk", dowódcy 2 kompanii 4 Wileńskiej Brygady AK. Uroczystości pogrzebowe organizowane były w 70. rocznicę wykonania wyroku śmierci na bohaterach przez komunistycznych oprawców.

 
  • Feliks Selmanowicz. Zdjęcie sygnalityczne wykonane w WUBP w Gdańsku w 1946 r. (AIPN Gd)
    Feliks Selmanowicz. Zdjęcie sygnalityczne wykonane w WUBP w Gdańsku w 1946 r. (AIPN Gd)
  • Protokół wykonania kary śmierci wobec Feliksa Selmanowicza (AIPN Gd)
    Protokół wykonania kary śmierci wobec Feliksa Selmanowicza (AIPN Gd)
  • Czerwiec 2016 r. Notę potwierdzającą identyfikację Feliksa Selmanowicza odebrała jego wnuczka Barbara Budzińska. (fot. P. Życieński)
    Czerwiec 2016 r. Notę potwierdzającą identyfikację Feliksa Selmanowicza odebrała jego wnuczka Barbara Budzińska. (fot. P. Życieński)