Poszukiwania
nieznanych miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego 1944–1956

Odnalezieni

Aktualnie znajdujesz się na: /

Zygmunt Szendzielarz

Zygmunt Szendzielarz (1910–1951), ps. „Łupaszka”, major, oficer WP, dowódca V Wileńskiej Brygady Armii Krajowej oraz oddziałów partyzanckich eksterytorialnego Okręgu Wileńskiego AK, następnie Ośrodka Mobilizacyjnego Okręgu Wileńskiego AK, kawaler Krzyża Virtuti Militari V klasy.

Po ukończeniu szkoły podchorążych kawalerii w Grudziądzu przydzielony został do 4 pułku ułanów zaniemeńskich w Wilnie. Walczył w stopniu porucznika w 4 pułku Wileńskiej Brygady Kawalerii w wojnie 1939 roku. Za zasługi z tego czasu odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Po nieudanych próbach przedostania się na Zachód pod fałszywym nazwiskiem powrócił do rodzinnego Wilna. Od 1940 r. współtworzył konspiracyjne struktury pułkowe, tj. grupę kpt. Giedrojcia. Po rozbiciu w sierpniu 1943 r. przez sowiecką brygadę Fiodora Markowa oddziału partyzanckiego AK ppor. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”, Szendzielarz odtworzył tę jednostkę, występującą odtąd pod nazwą V Brygady Wileńskiej AK lub Brygady Śmierci. Za zgodą komendy okręgu V Wileńska Brygada AK nie wzięła udziału w operacji wileńskiej 1944 r. Podzielona na małe grupy przedostała się na zachód celem ponownego połączenia w Puszczy Augustowskiej. W sierpniu 1944 r. żołnierze, którym udało się przedostać (20-40 osób) zebrali się ponownie pod dowództwem Szendzielarza i podporządkowali białostockiej Komendzie Okręgu AK. Odtworzona w kwietniu 1945 r. na Białostocczyźnie V Brygada – w sierpniu 1945 r. liczyła 250 żołnierzy. Przeprowadziła kilkadziesiąt udanych akcji przeciw NKWD, UBP, MO i KBW. Zgodnie z rozkazami dowództwa Delegatury Sił Zbrojnych we wrześniu 1945 brygada została zdemobilizowana. Zygmunt Szendzielarz odtworzył ją ponownie w kwietniu 1946 r. na obszarze północnej Polski (działając teraz w ramach eksterytorialnego Okręgu Wileńskiego AK). Jesienią 1946 r. wraz z grupą ppor. Henryka Wieliczki „Lufy” powrócił na teren woj. białostockiego, dołączając do VI Wileńskiej Brygady AK dowodzonej przez por. Lucjana Minkiewicza „Wiktora”, a następnie ppor. Władysława Łukasiuka „Młota”. Od wiosny 1947 r. ukrywał się. Aresztowany 30 czerwca 1948 r. w Osielcu na Podhalu przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Po długotrwałym śledztwie 2 listopada 1950 r. skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na karę śmierci. Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Zamordowany 8 lutego 1951 r. w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie.

Szczątki Zygmunta Szendzielarza odnaleziono wiosną 2013 r. w pobliżu kwatery „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie. Świadectwo potwierdzające identyfikację „Łupaszki” odebrała 22 sierpnia 2013 r. sanitariuszka w jego oddziale Lidia Lwow-Eberle.

W lutym 2016 roku Zygmunt Szendzielarz został awansowany przez Ministra Obrony Narodowej do stopnia podpułkownika. 24 kwietnia 2016 r. w Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe „Łupaszki”. Uczestniczył w nich Prezydent RP Andrzej Duda oraz przedstawiciele najwyższych władz państwowych i wojskowych. Podczas uroczystości odczytano decyzję ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza o awansowaniu Zygmunta Szendzielarza na stopień pułkownika. Zgodnie z wolą rodziny płk Szendzielarz spoczął na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach obok córki Barbary.

  • „Łupaszka” z Wacławem Beynarem „Orszakiem" (po lewej) i por. Jerzym Jezierskim „Stefanem”. (AIPN)
    „Łupaszka” z Wacławem Beynarem „Orszakiem" (po lewej) i por. Jerzym Jezierskim „Stefanem”. (AIPN)
  • Żołnierze V Wileńskiej Brygady AK. Stoją od lewej: ppor. Henryk Wieliczko „Lufa", por. Marian Pluciński „Mścisław", mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka", wachm. Jerzy Lejkowski „Szpagat", ppor. Zdzisław Badocha „Żelazny". (AIPN)
    Żołnierze V Wileńskiej Brygady AK. Stoją od lewej: ppor. Henryk Wieliczko „Lufa", por. Marian Pluciński „Mścisław", mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka", wachm. Jerzy Lejkowski „Szpagat", ppor. Zdzisław Badocha „Żelazny". (AIPN)
  • Mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" (z lewej) oraz por. Marian Pluciński ps. „Mścisław". (AIPN)
    Mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" (z lewej) oraz por. Marian Pluciński ps. „Mścisław". (AIPN)
  • Zygmunt Szendzielarz, Lidia Lwow z Wandą i Lucjanem Minkiewiczami  z dzieckiem .(AIPN)
    Zygmunt Szendzielarz, Lidia Lwow z Wandą i Lucjanem Minkiewiczami z dzieckiem .(AIPN)
  • Zygmunt Szendzielarz. (AIPN)
    Zygmunt Szendzielarz. (AIPN)
  • Wanda Minkiewicz ps. „Danka" (pierwsza od lewej), Lidia Lwow ps. „Lala” oraz mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka". (AIPN)
    Wanda Minkiewicz ps. „Danka" (pierwsza od lewej), Lidia Lwow ps. „Lala” oraz mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka". (AIPN)
  • Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka" z żołnierzami V Brygady Wileńskiej AK. (AIPN)
    Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka" z żołnierzami V Brygady Wileńskiej AK. (AIPN)
  • Zygmunt Szendzielarz prawdopodobnie z Andrzejem Minkiewiczem. (AIPN)
    Zygmunt Szendzielarz prawdopodobnie z Andrzejem Minkiewiczem. (AIPN)
  • Lidia Lwow ps. „Lala" i Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" pozują do zdjęcia w strojach góralskich. 1948 r. (AIPN)
    Lidia Lwow ps. „Lala" i Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" pozują do zdjęcia w strojach góralskich. 1948 r. (AIPN)
  • Lidia Lwow ps. „Lala" i mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" w górach. 1948 r. (AIPN)
    Lidia Lwow ps. „Lala" i mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka" w górach. 1948 r. (AIPN)
  • Zygmunt Szendzielarz. Zdjęcie sygnalityczne wykonane w MBP w 1948 r. (AIPN)
    Zygmunt Szendzielarz. Zdjęcie sygnalityczne wykonane w MBP w 1948 r. (AIPN)
  • Protokół wykonania kary śmierci wobec Zygmunta Szendzielarza. (AIPN)
    Protokół wykonania kary śmierci wobec Zygmunta Szendzielarza. (AIPN)
  • Sierpień 2013 r. Lidia Lwow-Eberle, ps. „Lala” odebrała świadectwo identyfikacyjne majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. (fot. P. Życieński)
    Sierpień 2013 r. Lidia Lwow-Eberle, ps. „Lala” odebrała świadectwo identyfikacyjne majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. (fot. P. Życieński)